Nakkare Davul Türü mü? Küçük Bir Çalgının Büyük Sesi Üzerine Eğlenceli Bir Yolculuk
İzmir’de akşamüstü sahilde yürürken bazen insanın aklına hiç beklemediği sorular geliyor. Mesela martılar neden sürekli bağırıyor, neden herkes “beş dakika uğrayacağım” dediği yerde iki saat kalıyor ya da en önemlisi… Nakkare davul türü mü?
Evet, kulağa biraz ansiklopedi sorusu gibi geliyor. Hani öğretmen sınıfta sorsa herkes önce tavana bakar, sonra kalemle oynar, en sonunda da “Hocam bunun cevabı kesin bir yerde yazıyordur” diye içinden geçirir. Ben de bir gün arkadaş ortamında bu soruyla karşılaşınca aynı refleksi verdim.
“Bence davuldur ya,” dedim.
Arkadaşım kaşını kaldırdı.
“Bence de ama neden küçük?”
İşte orada beynimde küçük bir araştırma motoru çalışmaya başladı. Çünkü insan bazen en basit soruları bile gece yatağa yatınca düşünmeye başlıyor.
“Acaba nakkare gerçekten davul mu? Yoksa davul ailesinin küçük ama karakterli bir üyesi mi?”
Sonra kendimi yine klasik hâlimde buldum. Arkadaş ortamında espri yapan, herkesi güldüren kişi benim ama eve gidince iki kelimelik bir soruyu bile detaylıca analiz eden tarafım da var.
Nakkare Davul Türü mü? Önce Kelimeleri Tanıyalım
Nakkare, geleneksel Türk müziğinde ve özellikle Osmanlı dönemindeki mehter kültüründe kullanılan vurmalı çalgılardan biridir. Görünüş olarak küçük bir davulu andırır. Genellikle iki küçük gövdeden oluşur ve elle ya da tokmak benzeri araçlarla çalınabilir.
Yani sorunun kısa cevabı şu:
Nakkare bir davul türü olarak kabul edilebilir ancak klasik anlamda bildiğimiz büyük davullar gibi değildir.
Bunu günlük hayattan şöyle düşünebiliriz:
Büyük bir aile toplantısında herkes yüksek sesle konuşurken köşede oturan, çok konuşmayan ama bir cümlesiyle ortamı değiştiren biri vardır ya… İşte nakkare biraz öyle.
Davul ailesinin “ben buradayım ama bağırmadan da fark edilirim” diyen üyesidir.
Küçük Boyuna Bakıp Hafife Almayın
İnsanların nakkare hakkında ilk yanılgısı genelde boyutuyla ilgilidir.
Bir gün arkadaşlarımla müzik aletleri hakkında konuşurken biri şöyle dedi:
“Bu kadar küçük şeyden nasıl ciddi ses çıkar?”
Ben de kendime baktım. Çünkü aynı soruyu bazen kendime de soruyorum.
“Bu kadar kahve içip nasıl hâlâ uyuyabiliyorsun?”
Bazı küçük şeyler beklenenden büyük etkiler bırakıyor.
Nakkare de bunlardan biri. Boyutu küçük olabilir ama tarih boyunca özellikle törenlerde, savaş alanlarında ve resmi etkinliklerde önemli görevler üstlenmiştir.
Yani sadece “küçük davul” deyip geçmek biraz haksızlık olur.
Bir kedinin masum görünmesine rağmen gece saat üçte evin içinde olimpiyat sporcusu gibi koşması gibi düşünün. Görüntü küçük, etki büyük.
Nakkare ile Davul Arasındaki Farklar Nelerdir?
Bugün sizlerle “Nakkare davul türü mü” konusunda işinize yarayabilecek bilgileri paylaşacağız.
“Nakkare davul türü mü?” sorusunun kafa karıştırmasının sebebi aslında burada ortaya çıkıyor. Çünkü nakkare gerçekten davula benzeyen bir çalgıdır ama kendine özgü özellikleri vardır.
Boyut Farkı
Klasik davullar genellikle daha büyük gövdeye sahiptir. Nakkare ise daha küçük ve taşınabilir bir yapıya sahiptir.
Büyük davul biraz mahallenin yüksek sesli karakteri gibidir:
“Ben geldim, herkes duysun!”
Nakkare ise daha zarif davranır:
“Ben geldim, dikkat eden fark eder.”
Kullanım Alanı Farkı
Davul, halk kültüründe düğünlerden bayramlara kadar çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Nakkare ise özellikle saray müziği, mehter takımları ve geleneksel törenlerde kendine yer bulmuştur.
Yani davul daha sokak insanıdır, nakkare biraz daha tören insanıdır.
Biri mahallede düğün havası oluştururken diğeri tarihî bir atmosfer yaratabilir.
İkisi de Ritmin Peşinde
Aralarındaki farklara rağmen ortak noktaları çok büyüktür: İkisi de ritim yaratır.
Aslında müzik biraz hayat gibidir. Bazen büyük davul gibi yüksek sesle yaşarsınız, bazen nakkare gibi daha küçük ama etkili dokunuşlarla iz bırakırsınız.
Ben bunu İzmir’de yürürken çok düşünüyorum. Kordon’da herkesin ayrı bir ritmi var. Kimi hızlı yürüyor, kimi denize bakıp duruyor, kimi telefonla konuşurken kendi dünyasında kayboluyor.
Herkes kendi nakkaresini çalıyor gibi.
Nakkare Tarihte Nerelerde Kullanılmıştır?
Nakkarenin geçmişi oldukça eskidir. Özellikle Osmanlı döneminde önemli bir yere sahip olan bu çalgı, mehter topluluklarında kullanılan vurmalı çalgılar arasında bulunurdu.
Mehter müziği zaten başlı başına güçlü bir atmosfer oluşturur. Düşünün, büyük bir topluluk, güçlü ritimler ve tarih kokan melodiler…
Böyle bir ortamda nakkare küçük görünse bile ritmin önemli parçalarından biri olur.
Tarihte bazı çalgılar vardır, boyutuyla değil taşıdığı anlamla değer kazanır. Nakkare de tam olarak böyle bir örnektir.
Bir fotoğraf albümünde küçük bir detayın bütün hikâyeyi değiştirmesi gibi…
Günümüzde Nakkare Hâlâ Kullanılıyor mu?
Modern dünyada birçok geleneksel çalgı gibi nakkare de eskisi kadar günlük hayatın içinde değildir. Ancak kültürel etkinliklerde, mehter gösterilerinde ve geleneksel müzik çalışmalarında hâlâ kullanılmaktadır.
Bence bu çok güzel bir şey.
Çünkü bazı değerler sadece eski olduğu için rafa kaldırılmamalı. Dededen kalan eski bir saatin çalışması gibi düşünün. Belki telefonunuz size zamanı gösteriyor ama o saatin taşıdığı hikâye başka.
Nakkare de sadece ses çıkaran bir araç değildir. Geçmişten gelen küçük bir hatırlatıcıdır.
Arkadaş Ortamında Nakkare Muhabbeti Nasıl Başlar?
Açıkçası normal bir arkadaş grubunda “Nakkare davul türü mü?” diye sohbet başlatmak biraz risklidir.
Çünkü beş dakika sonra konu nerelere gider belli olmaz.
Bir arkadaşım kesin şöyle derdi:
“Abi tamam da önce yemek söyleyelim, sonra tarih konuşuruz.”
Başka biri:
“Ben nakkareyi bilmem ama açlığın davul gibi ses çıkarıyor.”
İşte hayat böyle. En ciddi konular bile sonunda günlük telaşlara bağlanıyor.
Ama güzel tarafı şu: Böyle sorular insanı merak etmeye itiyor.
Bir kelimenin arkasında koca bir kültür çıkabiliyor.
Nakkare Davul Türü mü? Sorunun En Eğlenceli Cevabı
Bence bu soruya verilebilecek en güzel cevaplardan biri şu:
Evet, nakkare davul ailesinden gelen geleneksel bir vurmalı çalgıdır; ancak kendine has özellikleri olan özel bir davul türüdür.
Yani “bildiğimiz büyük davulun küçüğü” demek biraz eksik kalır.
Nasıl ki herkesin kişiliği farklıysa, her çalgının da karakteri vardır.
Davul daha güçlü ve gösterişli olabilir. Nakkare ise daha küçük ama daha zarif bir anlatıma sahiptir.
Aslında insanlarla da benzerlik kurabiliriz.
Bazıları odaya girince hemen fark edilir. Çok konuşur, enerjisi yüksektir.
Bazıları ise sessizdir ama söylediği tek cümle gün boyu akılda kalır.
Nakkare biraz ikinci gruba girer.
Küçük Bir Çalgının Büyük Hikâyesi
İlk bakışta nakkare sadece küçük bir davul gibi görünebilir. Ama biraz araştırınca karşınıza tarih, kültür ve müzikle dolu geniş bir dünya çıkar.
Bazen hayatın en güzel tarafı da budur.
Basit görünen bir şeyin içinde büyük bir hikâye saklıdır.
İzmir’de bir kafede otururken arkadaşım bana yine böyle ilginç bir soru sorsa muhtemelen önce gülerim.
“Yine mi kafamı karıştıracak bir şey buldun?” derim.
Ama sonra eve gidince araştırmaya başlarım.
Çünkü insan bazen merak ettiği şeylerin peşinden giderken kendini de keşfediyor.
Nakkare de bize küçük şeylerin değerini hatırlatıyor.
Boyutu küçük olabilir.
Sesi farklı olabilir.
Ama taşıdığı anlam oldukça büyük olabilir.
Ve belki de bu yüzden Nakkare davul türü mü? sorusu sadece bir müzik sorusu değildir. Aynı zamanda geçmişle bugün arasında kurulmuş küçük ama güçlü bir ritim yolculuğudur.